Public spaces play a crucial role in urban life by fostering social interaction, cultural expression, and community engagement. Among the elements that shape public spaces, sculptures serve not only as aesthetic components but also as significant cultural and historical markers. While monumental sculptures often receive extensive documentation and recognition, non-monumental sculptures remain overlooked and undocumented. This lack of systematic recording poses a risk to their preservation and diminishes their contribution to urban cultural identity.
In Turkey, the visibility of non-monumental sculptures in public spaces has increased since the 1970s. However, in cities like Çanakkale, there is no comprehensive inventory or accessible documentation of these sculptures. Many of these artworks lack official records regarding their artists, installation dates, and thematic significance. Consequently, the absence of a structured approach to cataloging these sculptures results in a loss of urban artistic heritage and cultural memory.
This study aims to address this gap by creating a digital inventory of non-monumental sculptures in Çanakkale using Geographic Information Systems (GIS). The research seeks to answer the following key questions:
Is there an existing catalog or record of non-monumental sculptures in Çanakkale’s public spaces?
Can digital mapping and GIS-based documentation contribute to the recognition, preservation, and promotion of these sculptures for tourism?
By addressing these questions, this research aspires to contribute to the urban cultural landscape and support the sustainable integration of public art into everyday life.
The absence of a systematic record of non-monumental sculptures in Çanakkale represents a critical gap in both urban studies and public art research. By utilizing GIS technology, this study aims to bridge this gap by mapping, cataloging, and digitizing these artworks, ensuring their visibility and accessibility to the public.
Unlike previous research that primarily discusses the aesthetic and political roles of sculptures, this study focuses on documentation, preservation, and public engagement through digital mapping. The findings will contribute not only to urban cultural studies but also to municipal planning and tourism development, aligning with broader discussions on the role of public art in shaping urban identity.
By addressing these research gaps, this study aims to provide a new methodological approach to studying public light sculptures, heightening the value of GIS-based documentation in the preservation and promotion of urban artistic heritage.
This study employs a multi-method approach to identify, document, and digitally map non-monumental sculptures in public spaces within the Çanakkale city limits. The methodology integrates field research, archival and digital source analysis, interviews, and Geographic Information Systems (GIS) to ensure a comprehensive and systematic investigation.
Identified and documented 20 non-monumental sculptures located in public spaces within Çanakkale. The research findings highlight a significant gap in the systematic recording and recognition of these sculptures, as many lack official documentation regarding their artist, year of creation, or thematic significance. The results are categorized as follows:
1. Lack of Systematic Documentation
The analysis revealed that there is no official catalog or municipal record of non-monumental sculptures in Çanakkale. Many sculptures were found in parks, squares, and coastal areas, yet their origin and artistic background remain largely unknown. Among the 20 sculptures identified, four lacked available information regarding the artist, creation date, or purpose, indicating a disconnect between local authorities and public art installations.
2. Geographical Distribution
Using Geographic Information Systems (GIS), the sculptures were mapped across different districts of Çanakkale. The findings showed that most sculptures are concentrated in tourist and high-traffic areas, such as the waterfront promenade and city parks. However, some sculptures were placed in isolated or less accessible locations, reducing their visibility and public engagement.
3. Artistic and Material Characteristics
The sculptures vary in style, material, and thematic focus. Common materials include stone, metal, and marble, with themes ranging from abstract forms to figurative representations of historical and cultural symbols. The study also found that some sculptures were in poor condition, showing signs of erosion, damage, or neglect, emphasizing the need for maintenance and preservation efforts.
4. Digital Accessibility and Public Engagement
A significant contribution of this study is the creation of a GIS-based digital map, which provides a publicly accessible inventory of Çanakkale’s non-monumental sculptures. This tool enhances public engagement, cultural tourism, and academic research by making information
Daily available.
These findings underscore the importance of structured documentation and preservation efforts in sustaining Çanakkale’s cultural and artistic heritage. This study highlights significant gaps in the documentation, preservation, and accessibility of non-monumental sculptures in Çanakkale’s public spaces. While these sculptures contribute to the city’s aesthetic and cultural identity, the lack of systematic records and proper maintenance raises concerns about their long-term visibility and sustainability.
One of the key issues identified is the absence of a structured inventory for non-monumental sculptures. Unlike monumental statues, which are often well-documented due to their historical and political significance, non-monumental sculptures lack official records regarding their artists, creation dates, and thematic intentions. This deficiency limits the ability of researchers, policymakers, and the public to engage with and fully appreciate these artworks.
Another critical aspect is the geographical distribution and public interaction with these sculptures. The GIS-based mapping revealed that most non-monumental sculptures are clustered in high-traffic and touristic areas, such as city parks and waterfront promenades. However, some sculptures are placed in less accessible locations, reducing their visibility and public engagement. This uneven distribution suggests that urban planning efforts should integrate public art more strategically, ensuring that sculptures serve as both artistic and cultural landmarks, thereby enhancing the overall aesthetic appeal of the city.
Additionally, maintenance and preservation challenges were evident throughout the study. Some sculptures displayed signs of deterioration, damage, or neglect, emphasizing the need for a more structured conservation effort by local authorities. Without regular maintenance, these works risk being lost to environmental and urban factors over time.
Finally, the study underscores the potential of digital mapping and open-access databases in bridging these gaps. By digitally documenting these sculptures through GIS, the research provides a valuable tool for urban planners, cultural institutions, and the general public. The integration of technology in art documentation not only enhances accessibility but also encourages greater public appreciation and engagement.
Modern şehirlerde kamusal alanlar toplumun bir araya geldiği, vakit geçirdiği ve sosyalleştiği önemli mekânlar arasında yer almaktadır. Böylesine önem arz eden bu alanların tasarımı da söz konusu işlevleri yerine getirecek biçimde yapılmaktadır. Özellikle 20. yüzyıldan itibaren rölyef ve heykeller kamusal alanlarda sıklıkla karşılaşılan öğelerdir. Bu öğeler arasında kent içerisinde bulunan anıtsal olmayan heykeller insanların dikkatini çekmektedir. Türkiye’de 1970 sonrası kamusal alanlarda görünürlüğü artan söz konusu heykellerin benzer örnekleri Çanakkale kent sınırları içerisinde de yer almaktadır. Taş, mermer, metal gibi değişik malzemelerle, farklı boyutlarda üretilen heykeller hakkında bilgi sahibi olmak kent sakinlerinin ve ziyaretçilerinin talep edebileceği nitelikte bilgiler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle sanatçıları, konumlandırıldıkları yerler, konuları, üretim tarihleri gibi temel özellikleri bile bilinmeyen heykellerin aydınlatılması önem arz etmektedir. Bu çalışmada, saha araştırması, kütüphane ve dijital kaynak taraması, görüşme yöntemleri ile Çanakkale kent sınırları içerisinde kalan ve anıtsal olmayan heykellere ait bilgiler elde edilmiştir. Elde edilen bilgiler ışığında söz konusu heykellerin coğrafi bilgi sistemi üzerinden haritalandırılması, bu harita üzerine toplu bir envanterinin oluşturulması ve literatüre kazandırılması, dijital ortama aktarılan bilgilerin kentlilere ve bu alanda çalışmak isteyenlere ulaştırılması amaçlanmaktadır. Araştırma, saha çalışmaları, kütüphane ve dijital kaynak taramaları, sanatçılarla yapılan görüşmeler ve coğrafi bilgi sistemi teknolojisi kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma kapsamında 20 anıtsal olmayan heykel tespit edilmiş, konumları belirlenmiş ve sanatçı, yapım yılı, malzeme gibi temel bilgiler toplanması amaçlanmıştır. Bulgular, Çanakkale’de bu tür heykellere dair resmi bir katalogun veya envanterin bulunmadığını göstermektedir. Heykellerin çoğunun parklar, yürüyüş yolları ve sahil şeridi gibi yoğun insan trafiği olan alanlarda yer aldığı belirlenmiştir. Kamusal sanatın tanıtımına ve kültürel turizme katkı sağlamayı hedefleyen çalışmadan sonuç olarak, bu tür heykellerin korunması, tanıtılması ve kayıt altına alınması için belediyeler ve kültürel kurumlar iş birliği yapılması, dijital haritalandırma gibi modern teknolojilerden faydalanması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır.
Akyürek, F. (2013). İstanbul’un Heykelleri. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 126-135.
Bal Diri, Ö. (2019). Türkiye'de Kamusal Alanda Soyut Heykel Sorunsalı (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 128-166). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Başer, D. (2006). Heykelin Kentsel Kamusal MekanaEtkisi: Heykel-Mekanİlişkisinin Kamusallığı Üzerine Bir Araştırma (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 25-27). Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Baxandall, M. (1985). Patterns of intention: On TheHistoricalExplanation of Pictures (s. 75). Yale University Press.
Bruno, N., &Roncella, R. (2019). HBIM forConservation: A New ProposalforInformation Modeling. Remote Sensing, 11(15), 1751. https://doi.org/10.3390/rs11151751
Caneva, G. (2014). ConservationScienceforTheCulturalHeritage: Applications of Technical Tools for Conservationand Interpretation of MaterialCulture (Vol. 79, s. 129-134). SpringerScience& Business Media.
Doğanay, G. (2015). Kamusal Alanda Cam heykel (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 32-51). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Duydu, M. (2021). Cumhuriyetten Günümüze Sanat Siyaset Denkleminde Kamusal Alan ve Heykel (Yayınlanmamış Doktora Tezi, s. 362-371). Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Duygun Gürkıvrak, G. (2021). Dürtülerin Kentsel MekanAlgısına Etkileri. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 6(1), 84-94.
Düzenli, T., & diğerleri. (2018). Peyzaj Mimarlığında Heykel Kullanımı: Trabzon Kenti Örneği. Journal of History Culture and Art Research, 7, 553-564.
Erman, O., & Boran, B. (2015). Kentsel MekandaHeykel Yerleştirmelerinin Değerlendirilmesi: Semiyotik Bir Model Önerisi. Çukurova UniversityFaculty of EducationJournal, 44(2), 170-190.
Ferdinand, S. (2019). MappingBeyond Measure: Art, Cartography, andTheSpace of Global Modernity (s. 243-248). University of Nebraska Press.
Gombrich, E. H. (1996). TheStory of Art (s. 5-18). PhaidonPress.
Kedik, A. (2011). Kamusal Alan, Kent ve Heykel İlişkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 229–240.
Kedik, A. (2012). Kamusal Alan ve Türkiye'de Heykelin Kamuya Açık Alanlarda Var Olma Koşulları. Sanat ve Tasarım Dergisi, 3(3), 77-91.
Kurtaslan, B. Ö. (2005). Açık Alanlarda Heykel-Çevre İlişkisi ve Tasarımı. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(18), 193-222.
Kuzu, F. (2012). Türkiye’de Kamusal Alan Estetiği ve Heykel (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 7-127). Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Lozano, J. S. (2021). MappingArt HistoryInTheDigitalEra. The Art Bulletin, 103(3), 6–16. http://www.jstor.org/stable/45418303
Özdemir, S. (2019). Yerel Yönetimlerin Kamusal Alanda Heykel Uygulamaları (Mersin Toroslar Belediyesi Örneği) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 2-30). Mersin Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Mersin.
Santoro, A., Venturi, M., & Agnoletti, M. (2020). Agricultural Heritage Systems and Landscape Perception among Tourists. The Case of Lamole, Chianti (Italy). Sustainability, 12(9), 3509.
Şahan, M. (2016). Kentsel Alanda Heykel ve Çevre İlişkisi Üzerine Bir İnceleme. Sanat ve Tasarım Dergisi, 6(2), 92-109.
Şimşek, N. (2014). Kent Kültürü ve Kamusal Alanda Heykel (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 43-73). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Yaman Yasa, Z. (2011). “Siyasi/Estetik Gösterge” Olarak Kamusal Alanda Anıt ve Heykel. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi, 28(1), 69-98.
Yıldız, G. (2019). Heykel ve Kent Estetiği (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, s. 5-24). Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İzmir.
