Wall paintings, as one of the earliest forms of artistic expression, hold significant cultural and historical value. From the primitive depictions on cave walls to the elaborate frescoes adorning palaces and religious edifices, these artworks have served as a medium through which humans conveyed their lifestyles, beliefs, and cultural narratives. Despite their enduring legacy, wall paintings are inherently fragile due to the natural deterioration of the materials and their susceptibility to environmental factors, including humidity, temperature fluctuations, and light exposure. Consequently, the conservation of wall paintings has become a critical area of study and practice within the field of cultural heritage preservation.
This study aims to examine the completion methods used in wall paintings, with a focus on balancing the aesthetic, historical, and material integrity of these artworks. By analyzing historical and contemporary practices, this research seeks to explore the principles that govern minimal intervention and reversible restoration techniques. Furthermore, it aims to evaluate the application of modern theories, such as Cesare Brandi’s Theory and the Gestalt principles, in the restoration of wall paintings, enhancing their readability and integrity while respecting their authenticity.
The conservation and restoration of wall paintings have undergone significant evolution over the centuries. Before the establishment of restoration ethics, interventions often involved overpainting or the use of non-original materials to repair damaged sections, resulting in the loss of authenticity and original intent. However, the adoption of international charters, such as the 1964 Venice Charter and the 2003 ICOMOS Principles for the Conservation and Restoration of Wall Paintings, marked a turning point. These documents introduced guidelines that emphasized preserving the original character of the artwork while employing minimal and reversible techniques to ensure its long-term stability and preservatio.
Wall paintings are particularly vulnerable to various forms of degradation, including color fading due to prolonged exposure to light and environmental pollutants, flaking of the paint layer often caused by humidity fluctuations and mechanical stress, and structural voids in the intonaco layer, which undermine the integrity and stability of the artwork. These damages not only compromise the physical condition of the paintings but also diminish their aesthetic and historical significance, necessitating meticulous conservation efforts.
The principles of wall painting conservation prioritize the preservation of the artwork's authenticity and integrity. Key guidelines include minimal intervention, ensuring that any restoration work preserves as much of the original material as possible; reversibility, where interventions are easily removable without causing further damage; aesthetic integration, improving the visual coherence of the artwork without obscuring its historical narrative; and detailed documentation of all interventions for future reference.
One of the critical challenges in wall painting conservation is addressing lacunae (areas of loss) without compromising the original design. Cesare Brandi’s Theory of Restoration offers three foundational principles for addressing lacunae. Restorations should be discernible upon close inspection but should not disrupt the overall aesthetic unity from a distance. Interventions should align with the structural and material characteristics of the original artwork without introducing new materials that could alter its composition. Finally, restorations should not hinder future conservation efforts or studies. Additionally, the Gestalt theory, which emphasizes the perception of visual coherence and unity, has informed many aesthetic integration strategies. This approach ensures that completed sections harmonize with the original composition while remaining distinguishable to the trained eye.
The study employs a multidisciplinary approach, combining a literature review of historical texts, international charters, and contemporary case studies to gain a deeper understanding of evolving conservation practices. A comparative analysis evaluates different completion methods, such as tratteggio (hatching technique) and neutral-toned infill, to determine their effectiveness in preserving authenticity and enhancing visual coherence. Selected wall painting restoration projects adhering to Brandi’s principles and ICOMOS guidelines are also examined as case studies.
The findings highlight the importance of adopting a holistic approach to wall painting conservation. Effective completion methods not only address structural and aesthetic issues but also ensure that the artwork’s historical narrative remains intact. Techniques such as tratteggio and rigatino (fine vertical lines) have proven successful in achieving aesthetic integration without compromising the originality of the artwo the need for visual coherence with the principle of discernibility and navigating the ethical considerations of irreversible interventions.
Wall painting conservation is a delicate balance between preserving the artwork’s physical and historical integrity and ensuring its aesthetic legibility. Adherence to established principles, such as those outlined in the Venice Charter, ICOMOS, and Cesare Brandi's guidelines, is essential in achieving this balance. By embracing minimal intervention, reversibility, and aesthetic integration, conservators can safeguard these cultural treasures for future generations while respecting their historical authenticity.
İnsanlar, tarih boyunca resim sanatını, yaşam tarzlarını, inançlarını ve kültürlerini ifade etmek için bir araç olarak kullanmıştır. İlk örnekleri yaşam alanlarının duvarlarına yapılan resimler olan bu sanat, zamanla dini yapılar, saraylar ve evlerde önemli bir kültürel miras haline gelmiştir. Ancak duvar resimleri, doğal malzemelerin bozulmaya yatkınlığı ve çevresel faktörlerin etkisiyle zaman içinde hasar görmektedir. En yaygın bozulmalar; renk solması, boya tabakasının dökülmesi ve sıva tabakasındaki boşluklar nedeniyle meydana gelen bütünlük kayıplarıdır.
Duvar resimlerinin korunması, tarih boyunca önemle ele alınan bir konu olmuştur. Bu çalışma, duvar resimlerinde kullanılan tamamlama yöntemlerini inceleyerek bu eserlerin estetik, tarihi ve malzeme bütünlüğü konusundaki yaklaşımları ele almayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada, literatür taraması yöntemi kullanılarak Cesare Brandi’nin Restorasyon Teorisi ile görsel algıya odaklanan Gestalt İlkeleri gibi modern yaklaşımlar incelenmekte; duvar resimlerinin özgünlüğüne saygı duyarak onların okunabilirliğini ve bütünlüğünü artırmayı hedefleyen onarım uygulamaları değerlendirilmektedir.
1964 yılında yayımlanan Venedik Tüzüğü ve 2003 yılında yayımlanan ICOMOS İlkeleri, duvar resmi restorasyonunda özgünlüğün korunması ve minimum müdahale anlayışını benimsemiştir. Bu ilkeler, estetik bütünlemenin yalnızca hasar görünümünü azaltmak amacıyla yapılmasını, müdahalelerin geri döndürülebilir olmasını ve üstten boyamadan kaçınılmasını önermektedir.
Bulgular, duvar resimlerinin korunmasında bütüncül bir yaklaşım benimsemenin önemini göstermektedir. Etkili tamamlama yöntemleri yalnızca yapısal ve estetik sorunları ele almakla kalmaz, aynı zamanda eserin tarihsel anlatısını da korur. Tratteggio (ince dikey çizgiler ile boyama) gibi teknikler, eserin özgünlüğünden ödün vermeden estetik bütünleme sağlamada başarılı olmuştur. Ancak görsel bütünlük ihtiyacı ile fark edilebilirlik ilkesi arasında denge kurma gerekliliği ve geri döndürülemez müdahalelerin doğurduğu etik sorunlar gibi zorluklar devam etmekte; buna karşın modern çözümler geliştirilmeye devam edilmektedir.
Agulli, G., & Silva, L. (2015). Treatment of lacunae, Gestalt psychology and Cesare Brandi: From theory to practice. In A. Bailao, F. Henriques, & A. Bidarra (Eds.), 3rd International Meeting on Retouching of Cultural Heritage, RECH3 (pp. 93–102). Porto, Portugal, 23–24 October 2015.
Brajer, I. (2015). To retouch or not to retouch? Reflections on the aesthetic completion of wall paintings. Mélanges en l'honneur de Roger Marijnissen. https://doi.org/10.4000/ceroart.4619
Deniz, M., & Tokman, L. Y. (2022). Gestalt ilkeleri bağlamında tarihi yapı cephelerinin görsel algılanabilirliği: Tarsus örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 26(3), 344–354. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1053576
Deppmayer, K. (2017). Inkarnat und Signifikanz: Das menschliche Abbild in der Tafelmalerei von 200 bis 1250 im Mittelmeerraum. Bibliografische Information der Deutschen Nationalbibliothek.
Dikilitaş, G. (2005). Duvar resimlerinin bozulmasına neden olan etkenler ve koruma uygulamaları [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 214989)
Erişti, S. D., Uluuysal, B., & Dindar, M. (2013). Görsel algı kuramlarına dayalı etkileşimli bir öğretim ortamı tasarımı ve ortama ilişkin öğrenci görüşleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 3(1), 1-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ajesi/issue/1528/18746
Ersen, A. (2011). Cesare Brandi 1906-1988 ve Restorasyon Teorisi. Restorasyon Ve Konservasyon Çalışmaları Dergisi(7), 3-11.
Eskici, B. (2018). Seramik onarımlarında bütünleme yöntemleri üzerine bir değerlendirme. STD, 135–153. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sanatvetasarim/issue/41779/504064
Häyhä, H., Danielli, C., & Tammisto, A. (2007). Developing the digital puzzling and reconstruction system for second style fresco fragments from the House of Marcus Lucretius (IX, 3, 5.24) Pompeii. Glass and Ceramics, 152–154.
ICOMOS. (1964). The Venice Charter.
ICOMOS. (2003). Principles for the conservation and restoration of wall paintings.
Idelson, A. I., & Severini, L. (2018). Inpainting. In The Encyclopedia of Archaeological Sciences. Italy. https://doi.org/10.1002/9781119188230.saseas0330
Karabıyık, Ö., & Mant Menay, S. (2024). Resim sanatının porselen yüzeylere yansıması [Reflection of painting art on porcelain surfaces]. International Journal of Humanities and Art Researches | Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 9(1), 12-32. https://doi.org/10.5281/zenodo.10828857
Mittone, L. (2010). The use of ‘neutral colours’ in the retouching of large losses in wall paintings [Yüksek lisans tezi, University of Udine]. İtalya.
Salvadori, M., Boschetti, C., Baroni, P., & Sbrolli, C. (2019). Integrated methods for reconstructing the decoration and production process of the frigidarium wall-paintings, at the Sarno Baths, Pompeii. Journal of Cultural Heritage. https://doi.org/10.1016/j.culher.2019.04.020
Şener, Y. S., Eskici, B., & Çetin, C. (2002). Zeugma Antik Kenti Kurtarma Kazılarında (A Bölgesi) Ele Geçen Duvar Resimlerinin Restorasyonu Ve Konservasyonu Çalışmaları. 23. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, 17. Arkeometri Sonuçları Toplantısı (28 Mayıs–01 Haziran 2001, Ankara) (Cilt 17, ss. 109–118). Ankara.
Weyer, A., Pocizo, P. R., Pop, D., Cassar, J., Özköse, A., & Vallet, J.-M. (2015). EwaGlos: European Illustrated Glossary of Conservation Terms for Wall Paintings and Architectural Surfaces. Hornemann Institute.
Yetiş, E., Çağlar Eryurt, B., & Eskici, B. (2021). Optik renk karışımı ve resim restorasyonunda tamamlama yöntemleri. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, 25, 17–36. https://doi.org/10.17484/yedi.771578
Görsel Kaynakça
URL.1 Sanatçı Bangkok'taki Wat Phra Kaew'deki bazı duvar resimlerini restore ediyor. (2010). Bangkok, Tayland. https://www.flickr.com/photos/ebvimages/4483102243/
URL.2 Gestalt Terapisi. (n.d.). https://www.psicologotrieste.com/gestalt-therapy/
URL.3 Cesare Brandi. (n.d.). https://alchetron.com/Cesare-Brandi
URL.4 Anonim. Schola Armaturarum'un yeniden doğuşu. [Fresk]. Pompei Antik Kenti, İtalya. http://pompeiisites.org/en/comunicati/the-rebirth-of-the-schola-armaturarum/
URL.5 Anonim. Camposanto'daki Ölümün Zaferi Freski. [Fresk]. Campo Santo, Pisa, İtalya. https://www.european-traveler.com/wp-content/uploads/2019/11/Triumph-of-Death-Fresco-in-Camposanto-Pisa.jpg
URL.6 Da Vinci, L. (1498). Son Akşam Yemeği Freski. [Fresk]. Santa Maria delle Grazie, Milano, İtalya. https://tr.pinterest.com/pin/858639485175544197/
