Origami is a discipline known as the art of paper folding, which originated in ancient Japan. This art form is an aesthetic expression closely related to mathematics, geometry, and engineering. The importance of origami in academic studies is emphasized, especially in developing spatial thinking skills and encouraging symmetry and algorithmic thinking. Today, this art form, which is used formally in different art fields, also attracts attention as an interdisciplinary research field. The concept of packaging, which has functions such as protection, preservation, storage, etc. throughout history, has gained changing meanings from day to day. Today, the development of contemporary technology and developments in art and culture have revealed the need for renewal in packaging designs. Today, the packaging industry is receiving severe criticism due to its adverse effects on the environment. In particular, single-use plastics and excessive packaging use create significant problems in terms of environmental sustainability. New design approaches that offer aesthetic and environmentally friendly solutions are needed in this context. Origami-based packaging designs offer maximum functionality with minimum material use, contributing to sustainability thanks to their foldable and reusable structures. Due to increasing environmental problems caused by humans, packaging designs that do not harm nature have begun to be seen as a solution. The structure of packaging materials varies according to the basic characteristics of the product to be packaged. At this point, many variables such as selection of appropriate material, structure of the material, method of use, cost, production possibilities, time, etc. should be considered in a suitable packaging design for the product.
This study aims to provide an innovative perspective inspired by nature and traditional handicrafts in packaging design and contribute to the development of alternative models for sustainable packaging design. In addition, folding-based structural solutions that can provide energy savings in production processes are inspiring for both designers and manufacturers. Increasing environmental concerns and the impact of consumption habits on nature bring alternative searches combining functionality and ecological responsibility in packaging design to the forefront. In this context, the study aims to reveal how origami principles can be integrated into packaging design in line with sustainability criteria such as waste reduction, material efficiency, and recyclability.
The study was conducted based on a qualitative research method. The research process was carried out in three main stages: literature review, design applications, and evaluation. In the first stage, academic studies on sustainable packaging design were examined. The structural and functional aspects of origami forms and their potential in the context of sustainability principles were evaluated. Various packaging prototypes were developed in the second stage using the determined origami folding techniques. In this process, recyclable and biodegradable paper types were preferred. The designs were evaluated in terms of both material efficiency and functionality, and manual and digital modeling techniques supported the folding processes. The developed packaging prototypes were analyzed in the third stage according to sustainable design criteria (material use, ease of production, recyclability, post-use waste status). In the findings section of the research, a team study was conducted focusing on the central theme of sustainability in packaging design. The research aims to achieve versatile gains from a group of three artists/academicians in both practical and theoretical terms. In this context, the application phase of the subject, which was reviewed in the literature, was made concrete with the designs of the graphic designer. In this proposal, focusing on sustainability in packaging design, paper-cardboard design material, which can be recycled in nature, was primarily preferred. During the design process, a brand was created, and packaging and stand designs were prepared with the basic principle of origami.
In the study conducted within the scope of the research, the concept of sustainability was focused on with paper-cardboard material, even though plastic-based wastes cause a significant environmental pollution problem. When the designed packages were evaluated in terms of shape, the waste status of the packaging was questioned to take up less space in the transportation and storage area. Designs inspired by the art of origami were made to plan for less energy consumption and attract the consumer's attention. It is aimed that the literature review found within the scope of this study presents the environmentally friendly examples.
Origami, kağıt katlama sanatı olarak bilinen ve kökenleri antik Japonya’ya dayanan bir disiplindir. Bu sanat formu, yalnızca estetik bir ifade biçimi olmanın ötesinde, matematik, geometri ve mühendislik gibi alanlarla da yakından ilişkilidir. Origaminin akademik çalışmalardaki önemi, özellikle mekânsal düşünme becerilerini geliştirmesi, simetri ve algoritmik düşünmeyi teşvik etmesi açısından vurgulanmaktadır. Günümüzde farklı sanat alanları içerisinde biçimsel olarak kullanılan bu sanat formu disiplinler arası bir araştırma sahası olarak da ilgi çekmektedir. Tarihsel süreç içerisinde koruma, saklama, depolama vb. işlevleri barındıran ambalaj kavramı günden güne değişen anlamlar kazanmaktadır. Günümüzde çağdaş teknolojinin gelişimi, sanat ve kültür alanında yaşanan gelişmeler ambalaj tasarımlarında yenilenme ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Özellikle insan kaynaklı artan çevre problemleri nedeniyle doğaya zarar vermeyen ambalaj tasarımları bir çözüm olarak görülmeye başlanmıştır. Ambalaj malzemelerinin yapısı ambalajlanacak ürünün temel özelliklerine göre değişkenlik göstermektedir. Bu noktada ürün için uygun bir ambalaj tasarımında; uygun malzeme seçimi, malzemenin yapısı, kullanım şekli, maliyeti, üretim olanakları, zaman vb. birçok değişken göz önünde bulundurulmalıdır. Bu araştırmanın amacı ambalaj tasarımında sürdürülebilir özelliklere sahip bir proje önerisinde bulunmaktır. Çalışma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırma süreci üç temel aşamada gerçekleştirilmiştir; literatür taraması, tasarım uygulamaları ve değerlendirme. İlk aşamada, sürdürülebilir ambalaj tasarımı üzerine yapılmış akademik çalışmalar incelenmiş ve origami formlarının yapısal, fonksiyonel yönleriyle sürdürülebilirlik ilkeleri bağlamındaki potansiyelleri değerlendirilmiştir. İkinci aşamada, belirlenen origami katlama teknikleri kullanılarak çeşitli ambalaj prototipleri geliştirilmiştir. Üçüncü aşamada ise geliştirilen ambalaj prototipleri, sürdürülebilir tasarım kriterlerine göre analiz edilmiştir. Proje kapsamında origamiden ilham alan bir yaklaşımla ambalaj tasarımları ortaya konmuştur. Bu sayede kâğıt gibi organik bir malzemenin fiziksel imkânları ile oluşturulan origaminin bir kullanım nesnesine dönüşümü gerçekleştirilmiştir.
Coca Cola Türkiye. (t.y.). Sürdürülebilir Ambalajlama İçin Bir İlk Daha: Bitkişişe. https://www.coca-colaturkiye.com/surdurulebilirlik/bitkisise/.
Creswell, J. W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. SAGE Publications.
Çıvgın, İ. (2016). Batı İran’da Tarım ve Hayvancılığın Başlangıcı: İklim, Doğal Kaynaklar ve Kültürel Temas (MÖ.10000-7000). Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6 (3), 767-792.
Erdal, G. (2024). Gıda Sektöründe Metal Ambalaj. Uluslararası İnsan Ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 9 (1), 52-64.
Günay, A. (2015). 20. Yüzyıl Giysi Tasarımında Pli ve Farklı Yorumları. İstanbul Aydın Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 1 (2), 13-23.
Haslip, S. (t.y.). Hangerpak. https://www.coroflot.com/stevehaslip/hangerpak?.
Hürriyet.com ( 26 Haziran 2018). Head & Shoulders’tan Dünyanın İlk Geri Dönüştürülmüş Şampuan Şişesi. Hürriyet. https://www.hurriyet.com.tr/mahmure/head-shoulders-tan-dunyanin-ilk-geri-donusturulmus-sampuan-sisesi-35117535.
Inhabitat.com ( 27 Eylül 2007). Eco Tv Packaging Turns Into Diy Furniture. https://inhabitat.com/tv-packaging-turns-into-tv-stand/
Kabakcı, N. (2019). Ambalajlarda sürdürülebilirliğin önemi ve tamek meyve suyu ambalaj tasarımı uygulamaları [Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 579080).
Kocaman, Ş. (2014). Türkiye’de ambalaj tasarımında baskı teknikleri ve yeni oluşumlar [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 375355).
Küçük, M. ve Güneş, G. (2013). Sivil Toplum Kuruluşları ve Çevresel Sürdürülebilirlik. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5 (2), 298-311.
Lin, D. (17 Eylül 2018). Peel Saver - ecological fries packaging. https://www.packagingoftheworld.com/2018/09/peel-saver-ecological-fries-packaging.html.
Merih Böcek, B. (2019). Ambalaj tasarımı ve sürdürülebilirlik [Yüksek Lisans Tezi, Yaşar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 547333).
Öner, A. E. (2015). Ustadan Çırağa Bir Gelenek Türk Teneke Ambalaj Sanayii Tarihi. Ofset Yapımevi.
Özsoy, T. (2020). Sürdürülebilir tasarımda ambalaj çözümlemeleri ve bir uygulama [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 610284).
Plastik ambalaj.com. (2018). 2018 Ambalaj Tasarımı Trendleri. https://www.plastik-ambalaj.com/tr/haberler/2428-2018-ambalaj-tasar-m-trendleri
Polat, S.(2013). Origami İle Matematik Öğretimi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10 (21), 15-27.
Sakaryamatbaacılık.com (t.y.). 2018’de Fark Yaratacak Ambalaj Tasarım Trendleri. https://sakaryamatbaacilik.com/2018de-fark-yaratacak-ambalaj-tasarim-trendleri/
Tayar, M. (2011). Geçmişten Günümüze Ambalaj, Dünya Gıda. http://www.dunyagida.com.tr/kose-yazisi/gecmisten-gunumuze-ambalaj/1016.
Toptaş, A. N. (2018). Sürdürülebilirlik Konusunda Bir İletişim Aracı Olarak Grafik Tasarımın Rolü, Journal Of Awareness, 3 (Özel), 571-580.
Uçar, T. F. (1993). Ambalaj tasarımının grafik tasarım içindeki yeri ve tasarım evrelerinin incelenmesi [Sanatta Yeterlik Tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 30321).
Uslu, Ö. ve Ceyhanlı, F. (2020). Origami Sanatının Tekstil Alanındaki Görsel Etkisinin İrdelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (76), 2119-2137.
Yeni Hayat Ansiklopedisi (1981). Doğan Kardeş Yayınları.
Yeniişfikirleri.com, (Eylül 2020). 50 Yaratıcı ve Büyüleyici Ambalaj Tasarımı. http://www.yeniisfikirleri.net/50-yaratici-ve-buyuleyici-ambalaj-tasarimi/
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yücebaş, A. Damla ve Tüker, Ç. (2016). Katlama Yoluyla Örüntü Üretimi. A. Aydın Aksan, C. Erten, F. Akipek, H. Oral, K. Karabağ ve T. Yazar (Ed). X. Mimarlıkta Sayısal Tasarım Ulusal Sempozyumu (1-10). İstanbul Bilgi Üniversitesi Mimarlık Fakültesi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Görsel Kaynakçası
Görsel 1: https://kognozi.blogspot.com/2016/01/bitki-sise-nedir.html Erişim Tarihi: 21.10.2020
Görsel 2: https://packagingeurope.com/acknowledging-we-can-be-part-of-the-solution-is-first-step/5840.article (Erişim Tarihi: 21.10.2020)
Görsel 3: https://ifdesign.com/en/winner-ranking/project/clever-little-bag/68777
Görsel 4: https://tr.pinterest.com/pin/365847169705630870/ (Erişim Tarihi: 21.10.2020).
Görsel 5: https://inhabitat.com/tv-packaging-turns-into-tv-stand/ (Erişim Tarihi: 21.10.2020)
Görsel 6: https://www.packagingoftheworld.com/2018/09/peel-saver-ecological-fries-packaging. html (Erişim Tarihi: 05.04.2025)
Görsel 7-8: https://competition.adesignaward.com/gooddesign.php?ID=46625 (Erişim Tarihi: 21.10.2020)
Görsel 9: https://www.packagingoftheworld.com/2019/11/interview-with-farrukh-sharipov.html (Erişim Tarihi: 21.10.2020)
Görsel 10: http://www.yeniisfikirleri.net/50-yaratici-ve-buyuleyici-ambalaj-tasarimi/(Erişim Tarihi: 21.10.2020).
Görsel 11-12-13-14-15-16-17: Çağatay Çevik kişisel arşivi.
