Hearing impairment is a hearing disability that can range from mild to profound levels, impacting an individual’s development, adaptation, and especially communication skills. In other words, hearing impairment hinders a person’s ability to engage with their environment and effectively achieve their full potential. Developing early literacy skills in children with hearing loss is crucial, as it minimizes the gap between their academic abilities and those of their peers without hearing impairments. The quality of education and the design of educational environments play a vital role in achieving this goal. Educational institutions designed according to universal design principles can enable inclusive education, where children with hearing loss and their peers without hearing impairments can benefit equally. Early intervention and appropriately designed educational spaces are critical for effectively integrating children with hearing loss into the educational system. Just as the design of preschool education spaces is essential for all children, it is equally critical for children with hearing impairments. Properly designed educational environments ensure these children receive complete and accurate instruction, supporting their educational journey. This study focuses on determining the design criteria for educational spaces tailored to the needs of children with hearing impairments. To establish a theoretical foundation, literature research was conducted on deaf children and their education, the Hearing-Impaired Children Education, Research, and Application Center (İÇEM), and sensory perception in spaces, including auditory, visual, and tactile perception.
The primary goal of this study is to identify the challenges faced by children with hearing loss in education and to establish design criteria for educational environments that foster their literacy and learning skills. Providing early and appropriate education is crucial in supporting their language development and social integration. Therefore, this research examines how to design educational environments that include auditory, visual, and tactile elements to support the educational processes of children with hearing impairments. Educational spaces designed to meet the cognitive development needs of children with hearing impairments significantly contribute to their participation in learning activities and literacy skills. By adhering to universal design principles, such spaces can facilitate inclusive education, allowing children with hearing loss to learn alongside their hearing peers. This inclusivity fosters social interaction, emotional intelligence, and language skills. When properly designed, inclusive education environments provide children with social and cognitive benefits, encouraging them to enjoy learning and maintain their enthusiasm for education.
The study employed qualitative research methods, including observations, interviews with educators and parents, and photographic documentation of spaces within İÇEM. The research focused on children aged 3-6 and analyzed the impact of educational spaces on their learning experiences. Surveys and interviews with educators and parents were conducted to gather insights into their perceptions of the educational environment, interactions within the space, and spatial needs. Various design criteria were established based on observations and data collected. Considering the limitations of auditory perception, the study emphasized enhancing visual and tactile perception within educational environments. Elements such as visual markers, lighting, and the use of color were prioritized. Acoustic properties were also examined to minimize distractions caused by environmental noise, ensuring an optimal learning atmosphere for children with hearing impairments. Additionally, tactile stimuli were highlighted as a vital component of the educational environment. Hands-on learning materials, tactile surfaces, and objects were incorporated to promote physical interaction and active learning.
Educational spaces for children with hearing impairments must adopt a design approach that supports auditory, visual, and tactile perception. Visual enhancements such as vibrant colors, distinctive lighting, and graphic materials can help children perceive their surroundings and engage with their environment when auditory perception is limited. Soundproofing is essential to reduce distractions caused by external noise, enabling children to concentrate better. Acoustic considerations and tactile stimuli create a supportive learning environment for children with hearing loss. Tactile experiences encourage interaction with the physical environment, fostering active participation. Classrooms should include materials and surfaces that provide tactile experiences, enabling children to learn through direct physical interaction.
This study is grounded in a literature review of the challenges faced by children with hearing loss in language development, social adaptation, and education. The need for appropriately designed educational spaces is emphasized to address issues such as delays in language development and difficulties in social interaction. Educational design for children with hearing loss should support their language, social, and emotional development. Strengthening visual elements to compensate for auditory limitations, providing tactile stimuli to enhance engagement, and integrating these components into educational spaces are critical.
This study outlines the design criteria necessary for educational environments that cater to the needs of children with hearing impairments, highlighting the importance of such spaces in supporting their educational processes. As demonstrated in the İÇEM example, educational spaces tailored to the needs of children with hearing loss enhance their participation in learning and contribute to their literacy development. Reorganizing educational environments to include auditory, visual, and tactile support helps alleviate the challenges faced by children with hearing impairments. According to the study's findings, creating educational spaces that adhere to universal design principles is essential for ensuring equal opportunities in education and fostering inclusive learning environments. Future research should focus on the design of educational spaces for different age groups to further develop and refine design criteria. Such studies will contribute to the creation of innovative and effective educational environments that better support the development of children with hearing impairments.
İşitme engeli, bireyin gelişimini, sosyal çevresi ile uyumunu ve özellikle iletişim becerilerini yeterince yerine getirememesine neden olan hafif dereceden çok ileri dereceye kadar değişebilen işitme yetersizliği durumdur. İşitme kaybı olan çocukların erken dönemde okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi, okuma yazma eğitimi ve sonrasında işitme kaybı olan çocuklar ile işitme kaybı olmayan yaşıtları arasındaki farkın azaltılması için sağlanan eğitimin içeriği ve eğitim ortamının eğitim içeriğini desteklemesi önemlidir. Eğitim kurumlarının evrensel bir tasarıma sahip olması, işitme kayıplı çocuklar ile işiten çocuklar arasında kaynaştırma eğitim yapılarak işitme kayıplı çocukların eğitimlerinin desteklenmesi ve erken yaşta doğru bir eğitim ile eğitim hayatına kazandırılması iç mekân tasarımlarının içeriği ile ilişkilidir. Kurumların iç mekânlarının doğru ve amacına uygun olacak şekilde tasarlanması, işitme kayıplı çocukların eğitim sürecinde eksiksiz ve doğru bir şekilde eğitim almasını desteklemektedir. Bu çalışma kapsamı, işitme kayıplı çocukların eğitim kurumlarının iç mekân tasarım ölçütlerinin belirlenmesi ve İşitme Engelli Çocuklar Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde (İÇEM) yapılan alan çalışmasından oluşmaktadır. Çalışmanın yönteminde ilk aşama işitme kayıplı çocuklar ve eğitimleri, mekânda işitsel algı, görsel algı, dokunsal algı üzerine alanyazın araştırması yapılmasıdır. Alan çalışması kısmını, İÇEM’de iç mekânın fotoğraflandırılması, sınıfların plan çizimlerinin yapılması, mekânı kullanan öğretmen ve öğrencilerin gözlemlenmesi ve eğitmenlere mekâna ilişkin mekân algısı kapsamında hazırlanan anketin uygulanması şeklindedir. Veri toplama aracı, fotoğraf ve video analizi, görüşme soruları ve gözlemdir. Verilerin analizi sonucunda işitme kayıplı çocukların eğitim sürecinde karşılaştığı zorlukları anlamak ve bu zorlukların üstesinden gelmek için iç mekân tasarımında ideal ortamı sağlayacak ölçütler tespit edilmiştir. Literatürde işitme kayıplı çocukların eğitim mekânlarının tasarım ölçütlerine yönelik sınırlı bilgi bulunması, bu araştırmanın önemini arttırmakta ve alanyazına yeni bilgiler kazandırarak işitme kayıplı öğrencilerin eğitim mekânları tasarımı konusunda katkı sunmaktadır.
Adrian, M., & Adrian, A. R. (2009). School design with acoustics in mind. The ASHA Leader, 14(10), 5–6. https://doi.org/10.1044/leader.FTR7.14102009.5
Akarsu, F. (1984). Piaget'ye göre çocukta mekân kavramının gelişimi. Mimarlık Dergisi, 22(9), 31-33.
Anadolu Üniversitesi, İşitme Engelli Çocuklar Eğitim, Araştırma ve Uygulama Merkezi (İÇEM). 10 Ekim 2024 tarihinde https://icem.anadolu.edu.tr/ adresinden erişilmiştir.
Aslan, F., Aslan, E., & Atik, A. (2015). İç mekanda algı. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(11).
Aydın, A. (2016). Eğitim psikolojisi (14. bs.). Pegem Akademi Yayıncılık. ISBN: 978-605-5885-09-0
Bayazıt, N. T. & Aşıcigil, M. (2007, Temmuz). Sağlıklı ve yaşanabilir çevreler için akustiğin önemi. VIII. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi. [Sözel bildiri]. VIII. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi, İzmir.
Beer, J., Kronenberger, W. G., Castellanos, I., Colson, B. G., Henning, S. C., & Pisoni, D. B. (2014). Executive functioning skills in preschool-age children with cochlear implants. Journal of speech, language, and hearing research : JSLHR, 57(4), 1521–1534. https://doi.org/10.1044/2014_JSLHR-H-13-0054
Ceylan, S., 2008. Anaokullarında Kullanılan Mobilyalar. D.P.Ü. Simav Teknik Eğitim Fakültesi, [Lisans Tezi, Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Bölümü]
Cromwell. (2023, Mart). DeafSpace design. 17 Haziran 2025 tarihinde https://cromwell.com/2023/03/23/deafspace-design/ adresinden erişilmiştir.
Dudek, M. (2007). A design manual schools and kindergartens. Berlin: Birkhäuser Verlag AG. ISBN: 978-3-7643-7053-4
Erten Bilgiç, D. & Keskin, E. (2021). Çocuk kütüphanelerinin okul öncesi çocukların görsel algı gelişimine uygun tasarlanması. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 6(3), 370-400.
Erten Bilgiç, D. & Surur, A. S. (2016). Okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan eğitim sistemlerinin mekân biçimlenişine etkisi ve Reggio Emilia eğitim sisteminin mekân tasarımı üzerine denemeler. Megaron, 1, 162-176. https://doi.org/10.5505/MEGARON.2016.03016
Erten Bilgiç, D., Şahin E., B. (2020). Üzerinden İncelenmesi. Mimarlık, Planlama ve Tasarım Alanında Akademik Çalışmalar- II. Dr. Seyhan Yardımlı (Ed.). İç Mekân Tasarımının Fenomenolojik ve Gözmerkezci Yöntemlerle Kahve Mekânları (s. 3-20). Ankara Gece Kitaplığı.
Gallaudet University. (2012). DeafSpace design guidelines: Volume 1.
Gerek, A. (2018). İşitme kayıplı bir çocuğun okul öncesi dönemde okumaya hazırlık becerilerinin paylaşılan okuma etkinliği ile desteklenme sürecinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 515628)
Genç, T. (2016). İşitme engelli kaynaştırma öğrencilerinin okuma becerilerinin formel olmayan okuma envanteri ile değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 318559)
Gür, Ş. Ö., Zorlu T., (2002). Çocuk Mekanları. s. 126. YEM Yayın, ISBN: 978-975-8599-05-9
Kılıç, F., Dövencioğlu, D. N. (2023). Dokunsal algıda yukarıdan aşağı etkilerden belleğin rolü. Türk Psikoloji Yazıları 26(51). 44–56. https://doi.org/10.31828/tpy1301996120230522m000056
Klatzky R. L. (2025). Haptic perception and its relation to action. Annual review of psychology, 76(1), 227–250. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-011624-101129
Kendall Demonstration Elementary School (KDES). 16 Haziran 2025 tarihinde https://kdes.gallaudet.edu/ adresinden erişilmiştir.
Koç, B. (2012) Çocuklar için tasarlanan mekanlarda bilişsel sınırlar [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 323794)
Martin, S.H. (2006). The classroom environment and children’s performance-is there a relationship? Spencer, C. ve Blades, M. (Ed.). Children and Their Environments. Cambridge. Cambridge University Press.
Maryland School for the Deaf . 16 Haziran 2025 tarihinde https://www.acentech.com/project/maryland-school-for-the-deaf/ adresinden erişilmiştir.
Marzouk, Y. S., El-Sherbiny, E., & Refaat, T. (2024). The architecture design checklist of classrooms for children with cochlear implant in rehabilitation centers. Results in Engineering, 18, Article 102175. https://doi.org/10.1016/j.rineng.2024.102175
Milli Eğitim Bakanlığı. (2016). Çocuk gelişimi ve eğitimi: İşitme yetersizliği ve kaynaştırma modülü.
Özen, Y. (2017). İşitme engelli çocukların topluma uyumu ve rehberliğin önemi. Researcher: Social Science Studies, 5(8), 293-316.
Porter, T. 1979 How Architects Visualize. Studio Vista, New York. ISBN-13: 978-0289708767
Sevinçli, N. & Şahin, B. E. (2022). Okul öncesi eğitim ortamlarında mahremiyet gereksinimine yönelik sessiz oyun mekânlarının tasarımı üzerine bir inceleme. Yakın Mimarlık Dergisi, 6(1), 163-191.
Siebein, G. W., Gold, M. A., Siebein, G. W., & Ermann, M. G. (2000). Ten ways to provide a high-quality acoustical environment in schools. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 31(4), 376–384. https://doi.org/10.1044/0161-1461.3104.376
Sivri, H. (1993). Fiziksel ve mekansal çevrenin çocuk davranışına ve gelişimine etkileri, çocuk için oluşturulacak çevrelerde tasarım verilerinin saptanması. [Yayımlanmamış doktora tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü]
Sofuoglu, S. D., & Kuşcuoğlu, M. Ö. (2009). Çocuk ve mobilya. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, I. Ulusal Batı Karadeniz Ormancılık Kongresi Bildiriler Kitabı (Özel Sayı), 1, 101–107.
Şahin, N. (2012). Engellilere yönelik eğitim yapılarının tasarım prensipleri ve örnekler üzerinde incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. (Tez No: 318559)
Türk, S. A., & Midilli Sarı, R. (2020). Eğitim yapısı tasarımını duyular üzerinden (yeniden) düşünmek. Sanat Ve Tasarım Dergisi(26), 719-750.
Wadsworth, B. J. (2015). Piaget’nin Duyuşsal ve Bilişsel Gelişim Kuramı. Pegem Akademi Yayıncılık. ISBN: 978-605-318-023-4
Walden, R. (2009). Schools for the Future, Design Proposals from Architectural Psychology.Hogrefe, 261 s.
